"Pomaklar sadece Pomaktır"

Share this history on :
Türkiye'de başlatılan demokratik açılım süreciyle birlikte ülkede yaşayan Pomaklar, çok sayıda Pomak kültür dernekleri kurdu. Geçtiğimiz Mayıs ayında söz konusu dernekler, Pomak Dernekleri Federasyonu (PODEF) çatısı altında birleşti. PODEF üyesi dernekler, dilleri, kültürleri ve geçmişleri ile ilgili çalışmalar yürütüp, Balkan ülkelerinde yaşayan diğer Pomaklarla ilişkilerini geliştirme yönünde adımlar attı.
Türkiye'deki Pomakların kültürel ilişkilerini geliştirmek istediği ülkelerden biri de Bulgaristan. Ancak son günlerde Bulgaristan'daki Pomaklar, Türkiye'deki derneklerin kendileri için "Pomak Türkleri" tanımlamasında bulunmalarından rahatsız oldu.
Sivil toplum örgütü niteliğindeki Avrupa Pomak Enstitüsü, PODEF'in Türkiye'de milliyetçi kesimin güdümünde olduğunu iddia ederek bu durumun kendilerini son derece rahatsız ettiğini açıkladı. Avrupa Pomak Enstitüsü Başkanı Efrem Mollov,  Türkiye'deki Pomak derneklerinin yöneticilerini Pomakları asimilasyona uğratma çabası içinde olmakla suçladı. 

Efrem Mollov, Gazeteci Nahit Doğu'ya 'sadece Pomak' olduklarını söyledi.
Avrupa Pomak Enstitüsü Başkanı Mollov, Türkiye'deki Pomak derneklerinin MHP'ye yakın milliyetçi çevrelerin etkisinde kaldığını savundu. Bu çevrelerin de Bulgaristan'daki Pomakları "Pomak Türkleri" olarak adlandırdıklarını belirten Mollov, Pomakların "Pomak Türkleri" veya Bulgaristan'ın resmi görüşündekí gibi "Bulgar Müslümanları" olmadığını, sadece Pomak olduklarını ifade etti.

"Türkiye, Pomakları etnik grup olarak tanısın"

"Biz Türk devletine hiçbir zaman sorun çıkarmadık. Tam tersi, yardım ettik. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması için 350 bin Pomak can verdi. Atatürk zamanında Türk devletinin mali desteğe ihtiyacı olduğu dönemlerde Balkanlar'daki büyük Pomak sülaleleri para toplayıp Türkiye'ye gönderdi. Paki, biz Türk devletine, Türk halkına ve Türk siyasetine sorun çıkarmazken, Türkiye'de devletin içinde olan belirli çevreler Pomaklara karşı neden çalışıyor. Pomaklar, Bulgaristan'da ve Yunanistan'da olduğu gibi asimilasyona tabi tutulmak istemiyor. Türkiye, orada yaşayan Pomakları etnik grup olarak tanımalı. Düşünebiliyor musunuz Avrupa'da ve Bulgaristan'da Pomakları etnik grup olarak tanınırsa ve Türkiye'de tanınmazsa ne duruma düşülecek".

Türkiye'nin AB üyeliği görüşmeleri çerçevesinde Ankara'nın elinde Pomak konusunun büyük bir koz olduğunu iddia eden Mollov, Pomakları etnik grup olarak tanıyarak Türkiye'nin Avrupa Birliği'nden daha demokratik olduğunu gösterebileceğini savundu.

Bulgaristan'ın Pomak sorununun merkezini Türkiye'ye taşımak istediğini söyleyen Mollov, bu amaçla Bulgar istihbaratının Türkiye'deki bazı sivil toplum örgütleri aracılığıyla da PODEF üyesi Pomak derneklerini yönlendirmeye çalıştığını ve iki ülkede yaşayan Pomaklar arasında gerginlik yaratmak istendiğini ifade etti. 

Bir Pomağın kendisini Türk veya Bulgar olarak görmek istediğinde buna saygı duyduklarını kaydeden Mollov, birilerinin Pomakları herhangi bir etnik gruba ait olarak göstermelerine karşı olduklarını ve asimilasyonu kabul edemeyeceklerini dile getirdi. Mollov, Türkiye'deki Pomaklara tavsiyede bulunarak devletin Pomakları ayrı bir etnik grup olarak tanıması için çalışmalarda bulunmalarını tavsiye etti.

Mollov, Bulgaristan'da yaklaşık bir milyon Pomağın yaşadığını, bunlardan yarısının kendisini Bulgar, diğer yarısının ise Pomak olarak tanımladığını belirtti. 

"Pomak Türkleri ifadesi yanlış"

PODEF Başkanı Bayram Erat, Bulgaristan'da ve Türkiye'deki Pomaklar arasında sorun olmadığını, yanlış anlama olduğunu ve birilerinin de bunu sağladığını belirtti.

Bayram Erat: "Türkiye'de 25 ilde 2.5 milyon Pomak yaşıyor. Balkan ülkelerindeki diğer Pomaklarla aynı soydan geliyor, aynı dili konuşuyor, aynı kültürü yaşıyoruz ve kardeşiz. Pomaklar her yerde Pomaktır. Pomak Türkleri ifadesi yanlıştır. PODEF'in böyle bir söylemi yoktur, hiçbir zaman da olmamıştır. Federasyonumuzun yedi üye derneği vardır, sadece bir derneğin ünvanında bu Pomak Türkleri ifadesi geçmektedir. Bu da düzeltilecektir. Bizler Türkiye de yaşayan Pomaklarız. Türkiyeli Pomaklar diyebiliriz. Benim anadilim Pomakça. Türkçeyi ilkokulda öğrendim. Pomaklık için herkesin şahsi ve farklı fikirleri olabilir. Biz Türkiye'de yaşıyoruz, ülkemizi seviyoruz ve resmi dilimiz de Türkçedir. Vatanın bütünlüğünü savunuyoruz".

PODEF üyesi Biga Pomak Derneği Başkanı İrfan Çinar ise Bulgaristan'daki Pomakların rahatsızliık duyduğu "Pomak Türkleri" ifadesinin Türkiye'de yaşayan Pomaklar anlamında kullanıldığını, Bulgaristan'da ve Türkiye'de yaşayan Pomakların arasında hiçbir farkın bulunmadığını söyledi. Çinar, "İki ülkedeki Pomaklar aynı soylardan geliyor" dedi.

Bulgaristan, Yunanistan, Kosova, Arnavutluk, Makedonya ve Türkiye'de yaşayan Pomakların sayısı tam olarak bilinmiyor. Bulundukları alti Balkan ülkesinde de çeşitli sorunları var. Bulgaristan'da yaşayan Pomakların son yıllarda uluslararası arenada etnik grup olarak tanınmaları yönünde girişimleri ise devam ediyor.

Nahit Doğu